Leveranciers verwerken persoonsgegevens, leveren AI-componenten en draaien de systemen waar uw bestuur op vertrouwt. Daardoor werken de eisen uit de AVG en de AI-verordening door in uw leveranciersbeleid, ook als u ze zelf niet als ‘inkoopeisen’ beschouwt. Dit artikel zet de cybersecurity- en ketenkant naast elkaar: wat de teksten vragen, hoe u leveranciers daarop classificeert, welke risico’s u analyseert en welke eisen u in het contract zet. Het gaat niet over AI-ethiek of privacyrechten in het algemeen, alleen over beveiliging, melding en verantwoordelijkheid in de keten. Wat wij niet hebben kunnen verifiëren, is als zodanig gemarkeerd.
Wat de AVG doorgeeft aan leveranciers
Artikel 28 AVG bepaalt dat een verwerkingsverantwoordelijke alleen een verwerker mag inschakelen die voldoende garanties biedt voor passende technische en organisatorische maatregelen. De afspraken staan in een overeenkomst of andere rechtshandeling. De verwerker handelt volgens schriftelijke instructies, houdt gegevens vertrouwelijk, neemt beveiligingsmaatregelen, schakelt alleen met toestemming subverwerkers in, helpt bij verzoeken van betrokkenen en bij de naleving van de verplichtingen, verwijdert of retourneert de gegevens na afloop en laat controles toe.
Artikel 32 legt beveiliging bij zowel de verantwoordelijke als de verwerker. Het beveiligingsniveau moet passen bij het risico, rekening houdend met de stand van de techniek, de kosten, de aard, omvang, context en doeleinden van de verwerking en de kans en ernst van de risico’s voor betrokkenen. Als voorbeelden noemt het artikel pseudonimisering, versleuteling, het waarborgen van vertrouwelijkheid en beschikbaarheid van systemen, het snel herstellen van gegevens na een incident en het periodiek testen en evalueren van de maatregelen.
Artikel 33 lid 2 verplicht de verwerker een inbreuk op persoonsgegevens zonder onredelijke vertraging aan de verwerkingsverantwoordelijke te melden. De wet noemt hier geen vaste termijn; een concrete termijn in uren is een contractkeuze. Artikel 82 lid 4 bepaalt dat bij meerdere betrokken partijen bij dezelfde verwerking elk van hen voor de volledige schade aansprakelijk kan zijn, zodat de betrokkene effectief wordt gecompenseerd. Voor de keten betekent dat dat een zwakke verwerker niet alleen uw datalekrisico vergroot, maar ook uw aansprakelijkheidspositie raakt.
Wat de AI-verordening doorgeeft
Artikel 25 lid 4 van de AI-verordening vraagt dat een aanbieder van een hoogrisico-AI-systeem en een derde die tools, diensten, componenten of processen levert die in dat systeem worden gebruikt, schriftelijk vastleggen welke informatie, mogelijkheden, technische toegang en andere ondersteuning de leverancier moet bieden. Dat gebeurt op basis van de algemeen erkende stand van de techniek, zodat de aanbieder aan de verordening kan voldoen. Leveranciers die onder een vrije en open-sourcelicentie publiek componenten beschikbaar maken (geen GPAI-modellen), vallen hier niet onder. Het AI-bureau kan vrijwillige modelvoorwaarden ontwikkelen.
Artikel 15 lid 5 eist dat hoogrisico-systemen bestand zijn tegen onbevoegden die gebruik, output of prestaties proberen te veranderen door kwetsbaarheden te misbruiken. Voor AI-specifieke kwetsbaarheden noemt de tekst maatregelen om aanvallen te voorkomen, op te sporen, erop te reageren, ze te verhelpen en te beheersen. De genoemde typen zijn data poisoning (manipulatie van trainingsdata), model poisoning (manipulatie van vooraf getrainde onderdelen) en adversarial examples (invoer die het model laat falen), naast vertrouwelijkheidsaanvallen en andere modelfouten.
Artikel 73 regelt de melding van ernstige incidenten. De aanbieder van een hoogrisico-systeem meldt, en ook de gebruiker (deployer) moet melden wanneer die het incident vaststelt. De standaardtermijn is zo snel mogelijk en uiterlijk 15 dagen nadat de melder van het incident weet; bij een wijdverbreide inbreuk of bepaald ernstig incident uiterlijk 2 dagen, bij overlijden uiterlijk 10 dagen. Een onvolledig eerste rapport is toegestaan. De melding gaat naar de markttoezichthouder van de lidstaat waar het incident plaatsvond.
Over de datum van toepassing is voorzichtigheid geboden. De artikelpagina die wij raadpleegden noemt 2 augustus 2026 als algemene toepassingsdatum, 2 december 2027 voor hoogrisico-systemen onder bijlage III en 2 augustus 2028 voor systemen onder bijlage I, en bevat zelf een inconsistentie over 2 augustus 2027. Of wijzigingen uit de Digital Omnibus deze data verschuiven, hebben wij niet kunnen verifiëren. Controleer de data in de geconsolideerde tekst op EUR-Lex voordat u ze in een contract of planning opneemt.
Van wettelijke eis naar leveranciersclassificatie
De wet geeft geen indeling van leveranciers; die maakt u zelf. Op basis van de bovenstaande teksten stellen wij voor om twee vragen toe te voegen aan de classificatie van elke leverancier (dit is onze methode, geen wettelijke indeling):
- Verwerkt de leverancier persoonsgegevens als verwerker of subverwerker, en wat is de impact voor betrokkenen en voor u bij een inbreuk (aard en omvang van de gegevens, afhankelijkheid van de dienst)?
- Levert de leverancier een AI-component, model of dienst die in een eigen AI-systeem terechtkomt, of gebruikt de leverancier AI in de dienst die u afneemt? En valt uw systeem of die component mogelijk onder hoogrisico (bijlage III of I)?
Combineer dit met de classificaties die u al hanteert voor informatiebeveiliging en continuïteit (zie onze eerdere artikelen over de vier classificaties per leverancier). Een leverancier die een kritieke dienst levert, persoonsgegevens verwerkt en een AI-component aanbiedt, krijgt zo de zwaarste eisen en de diepste controle.
Risicoanalyse: scenario’s per leverancier
Werk per kritieke leverancier de scenario’s uit die uit de teksten volgen. Beoordeel kans en impact met de methode die u al gebruikt voor cyberrisico’s. Onze voorgestelde set:
- Datalek bij de verwerker, ontdekt door de verwerker of door een derde, en de tijd tot melding aan u.
- Een subverwerker onder de verwerker wordt getroffen, zonder dat u die kent of toestemming gaf.
- Data poisoning of model poisoning in een component of vooraf getraind model dat de leverancier levert.
- Manipulatie van de output door adversarial input op een AI-dienst waar uw processen op steunen.
- Uitval of ongewenste wijziging van de AI-dienst, met gevolgen voor beschikbaarheid en voor de aanbieder-rol in artikel 25.
- Overname van de leveranciersomgeving (identiteit, beheeraccount) met toegang tot uw data of modellen.
Eisen die u in het contract zet
De volgende lijst is onze uitwerking van de bronnen en geen standaardtekst. Pas hem aan op de classificatie van de leverancier:
- Verwerkersovereenkomst volgens artikel 28 AVG, met instructies, vertrouwelijkheid, beveiligingsmaatregelen, teruggave of verwijdering en medewerking aan controles.
- Een vaste termijn in uren voor melding van een inbreuk aan u, afgestemd op uw eigen meldlijn naar de toezichthouder; de AVG zelf noemt alleen zonder onredelijke vertraging.
- Toestemmingsplicht en lijst van subverwerkers, met doorgifte van dezelfde eisen en een meldplicht bij wijziging.
- Beveiligingsniveau naar artikel 32: versleuteling, toegangsbeheer, logging, herstelvermogen en periodieke tests, aantoonbaar via rapportage of audit.
- Voor AI-componenten: schriftelijke afspraken over informatie, technische toegang en ondersteuning (artikel 25 lid 4), inclusief wijzigingen aan het model.
- Eisen aan bescherming tegen data poisoning, model poisoning en adversarial input, met bewijs van testen en incidentafhandeling.
- Meldplicht voor incidenten met het AI-systeem, afgestemd op de termijnen van artikel 73 (15, 2 en 10 dagen), zodat u als aanbieder of gebruiker kunt voldoen.
- Aansprakelijkheid en verzekering die passen bij de gezamenlijke aansprakelijkheid uit artikel 82 lid 4 AVG.
- Exitregeling: teruggave van gegevens en modellen, verwijdering en overdracht van logging.
Stappenplan in vijf stappen
- Inventariseer welke leveranciers persoonsgegevens verwerken of AI-componenten leveren, inclusief subverwerkers.
- Voeg de twee classificatievragen toe aan uw bestaande leveranciersclassificatie en pas de scores toe.
- Werk voor de zwaarste klasse de scenario’s uit en leg kans, impact en maatregelen vast.
- Neem de eisen op in nieuwe contracten en in de verlengingen van bestaande; begin bij leveranciers met de hoogste score.
- Toets jaarlijks de naleving en oefen één scenario met uw meldlijn, van leverancier naar toezichthouder.
Wat betekent dit? AVG en AI-verordening dwingen u niet tot een nieuw leveranciersproces, maar ze verzwaren de eisen aan het proces dat u al hebt: een leverancier is vanuit de wet geen losse partij meer, maar een schakel waarvoor u zelf aanspreekbaar blijft. Wie classificatie, risicoanalyse en contracteisen op elkaar laat aansluiten, kan dat richting toezicht aantonen. Onze dienst Beheersen leveranciers- en ketenrisico’s / Supply chain risk helpt om leveranciers te classificeren op persoonsgegevens en AI, de scenario’s uit te werken en de juiste eisen in contracten vast te leggen.